چکیده
محکوم کردن مجرم تنها بر اساس جرم ارتکابی و بدون در نظر گرفتن شخصیت و شرایط او اقدامی غیر منطقی است. مقام قضایی موظف است علاوه بر بررسی جرم به عوامل مختلف تأثیرگذار در ارتکاب جرم از جمله عوامل روانی جسمانی و اجتماعی توجه کند. شناخت دقیق عواملی که یک فرد عادی را به سمت بزهکاری سوق داده اند برای صدور حکم عادلانه ضروری است. در غیر این صورت تصمیم اتخاذ شده نه تنها عادلانه نخواهد بود بلکه میتواند مصداق ظلم باشد. مفهوم پرونده شخصیت را میتوان در دیدگاه های مختلف مکاتب کیفری درباره جرم و مجازات ردیابی کرد با این حال تشکیل پرونده شخصیت با ویژگیهای امروزی در مرحله تحقیقات مقدماتی و استفاده از آن در مرحله محاکمه از نوآوری های مکتب دفاع اجتماعی نوین محسوب میشود. این پرونده برای تعیین میزان تقصیر جزایی و انتخاب مجازات یا اقدامات تأمینی و تربیتی متناسب با شخصیت مرتکب استفاده میشود.
در قانون آیین دادرسی کیفری ایران مصوب ۱۳۹۲ تشکیل پرونده شخصیت در جرایم مهم برای تمامی متهمان اعم از بزرگسالان و نوجوانان الزامی شده است. در سایر موارد مربوط به کودکان و نوجوانان تشکیل این پرونده به تشخیص قاضی بستگی دارد. این موضوع در قوانین مختلف از جمله مواد ۹۱,۶۴,۵۸,۳۸,۱۸ قانون مجازات اسلامی و مواد ۲۸۲،۲۸۱,۲۸۰,۶۳,۶۰,۵۹ آیین نامه اجرایی سازمان زندانها و اقدامات تامینی و تربیتی کشور مورد توجه قرار گرفته است.
مطالعات میدانی نشان میدهد که بین قانون و اجرا در زمینه تشکیل پرونده شخصیت شکاف قابل توجهی وجود دارد چالشهای اصلی در این زمینه عبارتند از کمبود اعتبارات مالی، ضعف آموزشی تراکم پرونده های کیفری کمبود متخصصان روانشناس و روانپزشک و نگرش سنتی به مجازات این مشکلات حق دادرسی عادلانه و فرصت اصلاح و درمان را از متهمان سلب میکند . رفع این موانع نیازمند همکاری هماهنگ قوای سه گانه به ویژه قوه مجریه برای ایجاد زیر ساختهای لازم و تأمین بودجه کافی است. این امر میتواند به اجرای مؤثر قانون و تحقق عدالت کیفری کمک شایانی کند.
واژگان کلیدی پرونده شخصیت - نظام حقوقی ایران - رویه قضایی
+ نوشته شده در یکشنبه سوم فروردین ۱۴۰۴ ساعت 12:20 توسط عارف حلیمی
|